Testy czynnościowe
Przychodnia Łomianki

 BADANIE SPIROMETRYCZNE U DZIECI

Spirometria powinna być rutynowym badanie u każdego chorego zgłaszającego się do lekarza z problemami pulmonologicznymi, podobnie jak RTG klatki piersiowej. Należy do grupy tworzącej testy czynnościowe. Pierwsze próby prawidłowego wykonania badania można podjąć u dziecka około 6 roku życia. Właściwe przygotowanie chorego dziecka i jego opiekunów jest jednym z najważniejszych elementów poprawnie przeprowadzonego badania. Jest to badanie bezbolesne ale wymaga współpracy i zrozumienia przez dziecko, aby uzyskać jak najlepszy technicznie wynik. Interpretacja wyniku spirometrii powinna dotyczyć tyko prawidłowo wykonanych badań.

 

Główne wskazania do spirometrii

Objawy podmiotowe

duszność, kaszel, świszczący oddech, trudności oddechowe

Objawy przedmiotowe

deformacja klatki piersiowej, ściszenie szmerów oskrzelowych, obecność dodatkowych zmian osłuchowych, wydłużony wydech, sinica, objawy nadpowietrzności płuc

Nieprawidłowe wyniki badań dodatkowych

hiperkapnia, hipoksemia, policytemia, nieprawidłowości w badaniu rtg klatki piersiowej

 

Klasyczne badanie spirometryczne polega na pomiarze objętości i pojemności płuc, czyli co najmniej 2 objętości( objętości powietrza wdychanego i wydychanego). Analiza zapisanych krzywych spirometrycznych ( spirogramów) uzyskanych podczas podstawowej spirometrii pozwala na wyliczenie 3 objętości i 2 pojemności:

TV- objętość oddechowa

IRV- objętość zapasowa wdechowa

ERV- objętość zapasowa wdychowa

IC- pojemność wdechowa ( IC= TV+IRV)

VC- pojemność życiowa płuc ( VC= TV+IRV+ERV)

Wykonanie spirometrii statycznej ma na celu rozpoznanie charakteru zaburzeń wentylacyjnych, szczególnie restrykcyjnych oraz stopnia nasilenia tych zmian.

Krzywa przepływ- objętość

Badanie to pozwala na jednoczasowej rejestracji natężenia i objętości przepływającego powietrza podczas wydechu oraz wdechu. W czasie tego badania można pomierzyć różnorodne parametry . Najważniejsze z nich: FEV1, FVC wdechowe i wydechowe, MEF, PEF

Test bronchodilatacyjny

Test bronchodilatacyjny ( próba rozkurczowa) jest próbą wykazania istnienia odwracalnego skurczu mięśni oskrzeli u chorych w czasie badania. Wskazanie do wykonania jest stwierdzenie w wyjściowej spirometrii cech obturacji lub mieszanych zaburzeń ( restrykcji i obturacji). Istota badania polega na wykonaniu badania zapisu krzywej przepływ-objętość przed i po podaniu choremu leku rozszerzającego oskrzela w inhalacji. Do próby najczęściej używanym lekiem jest salbutamol ( np. Ventolin2 dawki przez tubę podane). Efekt działania bronchodilatacyjnego sprawdza się po 15-20 minutach po podaniu leku.

O odwracalności obturacji oskrzeli świadczy przyrost FEV1 o co najmniej 12 % i/lub 200 ml od wartości należnej u dzieci.

 BADANIE PIKFLOMETREM ( Peak Flow Meter ) 

Jest to wygodne, przenośne urządzenie do pomiaru szczytowego przepływu wydechowego (PEF, w l/min lub l/sek). Wartość PEF( zwana też wskaźnikiem szczytowego przepływu wydechowego PEFR) najlepiej koreluje z FEV1 ( natężona pierwszo sekundowa objętość wydechowa) i jest prostym, praktycznym wskaźnikiem obturacji oskrzeli.

Wartości PEF są charakterystyczne dla wieku, płci i wzrostu. W przypadku zaburzenia przepływu powietrza w drogach oddechowych, na przykład podczas skurczu oskrzeli wartości PEF stają się mniejsze. Może to być sygnał informujący o zaostrzeniu astmy.

Jeżeli pacjent regularnie wykonuje codzienne pomiary PEF może na kilka godzin wcześniej przed pojawieniem się klinicznych objawów astmy ( duszność, suchy męczący kaszel, skrócony oddech, świszczący oddech) włączyć lek zalecany przez lekarza w zaostrzeniu astmy.

Zmniejszenie wartości PEF może nastąpić gwałtownie w ciągu kilku godzin lub powoli w ciągu kilku dni. Często spadkowi PEF nie towarzyszą dodatkowe objawy. W ten sposób systematyczne monitorowanie czynności układu oddechowego umożliwia wcześniejszą interwencję i chroni pacjenta przed ciężkimi zaostrzeniami choroby.

Zakres pomiaru PEF:

60-800 l/min- urządzenie z takim zakresem zalecane dla starszych dzieci i dorosłych

30-400 l/min- urządzenie zalecane dla dzieci do 6 roku życia.

PEF podlega dobowym wahaniom w ciągu doby. Najniższe wartości są uzyskiwane zazwyczaj rano, najwyższe popołudniu. U wielu pacjentów PEF utrzymuje się poniżej lub powyżej wartości należnych ( zgodnych do wieku, płci i wzrostu chorego). Dlatego wskazane jest ustalenie wartości maksymalnego PEF dla każdego pacjenta oraz minimalnej zmienności dobowej. Normą jest zmienność dobowa do 20%.

Obliczanie % PEF

%PEF= ( PEF min z danego dnia/swoje PEF max)x100%

Minimalny PEF uzyskany danego dnia dzielisz przez swój PEF maksymalny i mnożysz przez 100%.

Obliczanie zmienności dobowej (Zm)

Zm= ( PEF wieczorny – PEF poranny)/ 0,5xPEF max x 100%

Różnicę między PEF wieczornym i porannym dzieli się przez ich średnią arytmetyczną i mnoży przez 100%.

Inne metody oceny zmienności dobowej:

Zm= PEF średni poranny z 7 dni/ PEF max z 7 dni.

 

Jeżeli pacjent zaobserwuje zmiany w systematycznych pomiarach PEF powinien jak najszybciej zgłosić się do lekarza prowadzącego.